Şokoladyň taryhy

    Şokoladyň taryhy

    Şokolad adamzada birnäçe müň ýyl bäri bellidir. Ilki başda ol Kolumbiýadan öňki hindililer tarapyndan iýilýän sowuk içgi bolupdyr. Has soňra, Amerikadan Ýewropa ýetip, ol aristokratiýa tarapyndan söýülýän gyzgyn tagama öwrüldi. We diňe ýakynda, XIX asyrda, #şokolad biziň öwrenişen berk, plita ýaly görnüşi aldy.

    #Şokolad agajy (latynça: #Theobrōma — #taňrylaryň iýmiti) Günorta Amerikanyň tropiki tokaýlarynda ýaşaýar we köp ýerli amerikan taýpalary tarapyndan ösdürilip ýetişdirilýär.
    Maýalar kakaony mukaddes hasaplap, ony dini däp-dessurlarda ulanýardylar. Astek asyllylary kakao noýbalaryndan ýasalan içgini mekgejöwen, wanil, gyzgyn burç we duz bilen garyşdyryp içýärdiler. #kakao noýbalaryözi olar üçin şeýle gymmatlydy welin, ol walýuta hökmünde ulanylýardy.
    Şokolad bilen ilkinji duşuşan ýewropalylar 1519-njy ýylda Meksikanyň kenaryna düşen ispan generaly Hernan Kortesiň adamlary boldy. Astek lideri bilen geçirilen kabul edişlikde ispanlar kakao noýbalaryndan ýasalan, burç, wanil we ysly otlar bilen tagamlandyrylan goýy, gamçylanan, sowuk içgi bilen sylaglandylar. Hindilileriň bu içgini "#chocolatl" (köpükli suw) diýip atlandyrandyklary çak edilýär we biziň bilşimiz ýaly şokolad sözüniň astek sözünden gelip çykandygy #chocolatl .

    Watanyna gaýdyp gelensoň, Kortes özi bilen kakao noýbalaryny we şokolad taýýarlamagyň reseptini getirdi. Kem-kemden resept ýewropa tagamlaryna uýgunlaşdy. Burç ýitip gitdi, ýöne süýjilik üçin bal goşuldy we içgi erimegini gowulandyrmak üçin gyzdyryldy. Onuň has-da tagamly bolup çykandygy mälim boldy.
    XVII asyryň başlarynda şokolad Ýewropa boýunça ýaýrap, baýlygyň we abraýlylygyň nyşany bolup, örän gymmat içgi bolmagynda galdy. Biraz soňra gyzgyn şokolada süýt goşulyp başlandy, bu bolsa ony güýçli içgiden hatda çagalar üçin hem tagama öwürdi we onuň meşhurlygyny has-da artdyrdy.
    XIX asyryň başlarynda gollandiýaly Koenrad wan Houten öz dizaýn eden pressi ulanyp, kakao massasyndan kakao ýagyny çykarmagy öwrenende rewolýusiýa boldy. Galan boş kakao poroşogy arzandy we suwda ýa-da süýtde aňsat ereýärdi. Häzirki wagtda kakao diýlip atlandyrylýan zat şu. Gyzgyn şokolada goşulan kakao ýagy onuň gatamagyna mümkinçilik berdi.
    Dogry gatly kakao ýagynyň ereme nokady ~34°C. Şokoladyň şeýle ýumşak bolmagynyň sebäbi beden temperaturasyna ýakynlygydyr. Ol eliňizde berk galýar, ýöne agzyňyzda derrew ereýär we tagamyny we ysyny çalt çykarýar.

    Kakao ýagy alnandan soň, şokolad batonlarynyň öndürilmegi diňe wagt meselesi boldy. Ilkinji gara şokolad batonynyň 1847-nji ýylda Angliýada, J. S. Fry & Sons zawodynda öndürilendigine ynanýarlar. 1875-nji ýylda bolsa, köp sanly synaglardan soň, ilkinji süýtli şokolad öndürildi.
    #Ak şokolad, kakao poroşogyny öz içine almaýan, has soňrak, 1930-njy ýyllarda, diýen ýaly tötänleýin peýda boldy. Nestlé kakao we süýtli şokolad öndürmekden galan artykmaç kakao ýagyndan dynmaly boldy. Şeýlelik bilen, bazarda kakao ýagyna, süýt poroşogyna we şekere esaslanýan täze önüm peýda boldy.

    Melangeur.ru
     

    Şokolad adamzada birnäçe müň ýyl bäri bellidir.


    0